De Zweedse schilder Carl Larsson (1853-1919) en zijn gezin vormen de spil van talloze aquarellen en olieverfschilderijen, die in boekvorm en reproducties tot op heden rond de wereld gaan. Na een jeugd vol armoede en ellende werd Larsson vanaf het verschijnen van het prentenboek “Ett Hem” (“Ons huis”) een gevierd kunstenaar. Door de aankoop van een boerderij genaamd “Spardarvet”, legde hij zich vooral toe op het vastleggen van het boerenleven. In 1996 schreef de romancier Philippe Delerm een prachtige roman over de kunstenaarskring rondom de Larssons: “Sundborn, of de dagen van licht”. De hier afgebeelde aquarel “Kreeftenvangst”, in bezit van het  Nationalmusei in Stockholm, is een van mijn favoriete prenten.

Francois Truffaut was een inspirerende schrijver en filmmaker die in oktober 1984 te vroeg gestorven is. Hij herwaardeerde het werk van Hitchcock en liet zelf prachtige films na, zoals zijn overrompelende debuut “Les quatre cents coups”, “Jules et Jim”, “L’Enfant sauvage”, “La Nuit Americaine” (Oscarwinnaar) en “La chambre verte”. Het afgebeelde boek is de Amerikaanse vertaling uit 1978 van “Les films de ma vie”; een verzameling recensies uit o.a. “les Cahiers du Cinéma”. Let vooral op de typische jaren ’70 typografie van de cover.

Niet zelden worden releases van grote nieuwe speelfilmproducties begeleid door uitbundig publiciteitsmateriaal, zoals foto’s en boekwerkjes. Dit is een oud exemplaar uit ± 1960, gevonden op een boekenmarkt, van de film “Spartacus”. Een film die vandaag de dag nog altijd staat als een huis.
Het album is prachtig geïllustreerd en bevat veel foto’s uit de film. Opvallend is echter dat de naam van de regisseur  -Stanley Kubrick- nauwelijks vermeld wordt, in tegenstelling tot die van producent en hoofdrolspeler Kirk Douglas. De verhoudingen waren tijdens de draaiperiode behoorlijk kil geworden, en dat lag volgens bronnen vooral aan de sterallures van Douglas.

Op zijn negentiende begonnen als tekenaar, werd deze Franse cartoonist/illustrator vooral bekend door de avonturen van “Le Petit Nicolas”, geschreven door René Goscinny. Hij maakte meer dan zeventig covers voor de New Yorker. Dit subtiele voorbeeld uit 1988 is er een van.

Twee foto’s van vrouwen tijdens een alledaagse bezigheid. De linkerfoto is een jaar na de geboorte van George Eastman gemaakt, in 1855, de rechterfoto dateert van 1909.
Het “George Eastman House” in Rochester in de staat New York beheert talloze van dit soort magnifieke foto’s. Vaak stammen ze uit fotocollecties die via de nalatenschap van verzamelaars of originele eigenaars aan het museum gedoneerd werden. George Eastman (1854-1932) stond aan de wieg van de moderne fotografie, als uitvinder van de rolfilm en de kleine Kodak “brownie” handcamera. Tot dan toe was fotografie een vak beheerst door enkelingen; nu werd het een alledaagse bezigheid voor miljoenen.
Om een idee te geven hoe het verleden ons op de hielen zit: de linkerfoto is slechts 34 jaar na de dood van Napoleon Bonaparte op St. Helena gemaakt. Zo dicht liggen moderne en klassieke tijden bij elkaar.

Voor het bestaan van computers, tekentabletten en Photoshop had je nog knappe illustratoren die met verf en penselen, en een enkele airbrushspuit, de fantasie prikkelden van lezers die meer wilde weten over historie, natuur en techniek. Jarenlang bundelden de weekbladen “Time” en “Life” hun krachten in fraai vormgegeven boekuitgaven om de gemiddelde burger bij te praten over de aktuele kennis van deze onderwerpen. De laatste jaren is deze taak vooral verlegd naar de succesvolle wetenschapskanalen op televisie. Toch maken ook nu nog illustratoren van “National Geographic” magazine zorgvuldige illustratieve infographics waarvan een belangrijk gedeelte handwerk is.

Terugkomend op de beroemde Classics stripboekjes uit de jaren vijftig en zestig laat ik hier enkele voorbeelden zien van “de Robinsons”. Een s.f. stripreeks over een typisch Amerikaans gezinnetje dat met hun ruimtestation op drift raakt in het heelal. Ondanks de immense leegte tussen ons zonnestelsel en andere ‘galaxies’, hebben ze de ene aanvaring na de andere met ‘allochtonen’ (in die tijd bedoelde men met die benaming nog gewoon buitenaardse wezens). Dankzij de doeltreffende tekenstijl van strip routinier Dan Spiegle en de fantasierijke verhalen, werden deze boekjes verslonden. Sindsdien twijfel ik natuurlijk geen moment meer aan het bestaan van verre sterrenstelsels met bewoonde planeten.

De man op deze foto behoorde in zijn jonge jaren tot de weinige mensen die de spot durfden te drijven met de nazi’s en het overleefden. Hij heette George Grosz. Zijn brutale teken- en schilderwerken waren tussen 6 mei en 30 juli 1995 te bewonderen in Düsseldorf tijdens een grote overzichtstentoonstelling van Grosz’ werk, de grootste over één kunstenaar die ik ooit heb gezien. De originelen van zijn tekeningen en aquarellen zijn magistraal en komen in drukwerk nauwelijks tot hun recht. De aquarel uit 1921 rechtsonder, getiteld: ”Der Mensch ist gut”, komt uit de verzamelmap “Ecce Homo”, een sleutelwerk uit zijn enorme productie, vol sarcastische schetsen van het geruîneerde Duitsland tussen de twee wereldoorlogen.
Pas enkele jaren geleden ontdekte ik in Gent op een andere grote overzichtstentoonstelling, gewijd aan Stanley Kubrick, dat hij als beginnende fotograaf (en latere filmlegende) deze foto voor LIFE magazine maakte: George Grosz, aan het eind van zijn leven als banneling levend in New York.

Denk niet dat de 3D film “Avatar” iets wezenlijks nieuws brengt. Al in de jaren ’50 maakt de Nederlandse poppenfilmstudio “Dollywood” van Joop Geesink 3D boekjes voor Planta margarine. Bij ieder pakje boter kreeg je plakplaatjes (wonderplaatjes genoemd) en om de zoveel tijd het boekje om ze in te plakken. Pukkie reisde in de eerste vier boekjes naar de ruimte en in de volgende vier delen belandde hij op de oceaanbodem. De acht verhalen werden geschreven door Johan Veeninga.

Er was nog niet veel vermaak in de periode tussen begin vijftiger en eind zestiger jaren. Voor heel wat kinderen, voornamelijk jongens, maakte dit niets uit. Ze leefden namelijk in de gouden decennia van het beeldverhaal, met Hergé’s Kuifje albums aan de top. Geïnspireerd door Edgar P. Jacobs, Bob de Moor, Jaques Martin en andere medewerkers van Hergé ontstond daarna een hele nieuwe generatie stripmakers: Jean Graton, Eddy Paape, Edouard Aidans, Hermann Huppen, Greg, Tibet (kortgeleden overleden), Albert Weinberg en nog vele anderen. Ze kregen hun podium in het weekblad “Tintin/Kuifje” en het Nederlandse “Pep”. Inmiddels zijn ze overleden of hoogbejaard, de helden van toen…